Ponyo

Ένα όμορφο και αλληγορικό παραμύθι του Hayao Miyazaki…

Η ταινία Ponyo, γραμμένη και σκηνοθετημένη από τον Hayao Miyazaki, κυκλοφόρησε το 2008. Όντας δημιούργημα του Studio Ghibli, δε θα μπορούσε παρά να αγαπηθεί από το κοινό, κερδίζοντας πάμπολλα βραβεία και διακρίσεις. Αν και δε μπορεί να χαρακτηριστεί μία από τις καλύτερες δουλειές του Ιαπωνικού Dream Factory, δε παύει να είναι ένα εξωπραγματικά όμορφο και αλληγορικό παραμύθι, με γλυκιά και ποιητική αφήγηση, κατάλληλο για όλες τις ηλικίες.

Synopsis
Ο πεντάχρονος Sosuke κατοικεί μαζί με τη μητέρα του σε μία ήσυχη, παραθαλάσσια πόλη. Μία μέρα, βρίσκει ένα χρυσόψαρο το οποίο και ονομάζει Ponyo. H Ponyo τον ερωτεύεται και παίρνει μία απόφαση η οποία θα έχει μεγάλο αντίκτυπο τόσο στο κόσμο της στεριάς, όσο και της θάλασσας…

 

Analysis
Αν και εκ πρώτης όψεως, το Ponyo φαντάζει σαν μία επανεκτέλεση της Μικρής Γοργόνας, του Hans Christian Andersen, η αλήθεια είναι πως διαφέρουν πολύ ως προς τη προσέγγιση και την εκτέλεσή τους. Ενώ η Μικρή Γοργόνα καταπιάνεται ως επί τω πλείστον με το ζήτημα της αυτοθυσίας, το Ponyo εμβαθύνει στην ειλικρίνεια, στην αποδοχή, στην αρμονία, στην αγάπη και στην αλληλοβοήθεια. Η ταινία αυτή διηγείται την ιστορία της μέσω αντιθέσεων και συμβολισμών. Η θάλασσα αναπαριστά το παιχνίδι, την ανεμελιά, το άγνωστο και το υποσυνείδητο, ενώ η στεριά το βατό, το σίγουρο, το συνετό και το συνειδητό. Όταν αυτά τα δύο ενωθούν σωστά, επέρχεται η ισορροπία.

Εκτός από τα παραπάνω όμως, και ως γνήσια ταινία του Studio Ghibli, δε θα μπορούσε παρά να περιέχει κάποια περιβαντολογικά μηνύματα. Αν και δε δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στο θέμα της οικολογίας, ο θεατής θα παρατηρήσει σε πολλές σκηνές τεράστιες ποσότητες σκουπιδιών στη θάλασσα και στις παραλίες. Θα δει ψάρια να πασχίζουν να ξεφύγουν από αυτά, κάποτε με επιτυχία, άλλοτε με αποτυχία. Θα δει επίσης ανθρώπους να ψαρεύουν αλόγιστα, παγιδεύοντας τόνους ψαριών στα δίχτυα τους καθώς και τον Fujimoto, πρώην άνθρωπο και νυν ‘πατέρα’ της θάλασσας, να αναφέρεται στο είδος μας ως ‘μηχανή που σπέρνει τη καταστροφή’. Η απληστία και η ασυδοσία των ανθρώπων, όπως εξηγεί, ήταν οι λόγοι που τον οδήγησαν στο να απαρνηθεί την ανθρώπινη φύση του. Είναι η πρώτη φορά που ο Hayao Miyazaki καταπιάστηκε τόσο ξεκάθαρα με το πρόβλημα της θαλάσσιας ρύπανσης, μιας και συνηθίζει να ασχολείται με οικολογικά ζητήματα της στεριάς (ή του αέρα). Αλλά, σωστά έπραξε, γιατί όπως, αναφέρει ο Άρθουρ Κλαρκ, ‘Eίναι άστοχο να αποκαλούμε αυτό το πλανήτη ‘Γη’, ενώ είναι ξεκάθαρο πως είναι Ωκεανός.’

Παραμένοντας εν μέρει στο θέμα της θάλασσας, κατά τη διάρκεια της ταινίας λαμβάνει χώρα ένα τεράστιο τσουνάμι. Η Ιαπωνία, ως η πιο σεισμογενής χώρα στο κόσμο, αντιμετωπίζει δυστυχώς συχνά αντίστοιχα φαινόμενα. Το σοκαριστικό όμως είναι πως, δυόμιση χρόνια μετά τη κυκλοφορία του Ponyo, η χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου πλήγηκε από σεισμό εννέα ρίχτερ, ο οποίος προκάλεσε ένα γιγάντιο τσουνάμι -ανάλογο με αυτό του φιλμ, το οποίο με τη σειρά του προκάλεσε έκρηξη σε πυρηνικό αντιδραστήρα και κόστισε τη ζωή σε περίπου είκοσι τρεις χιλιάδες ανθρώπους… Το Ponyo λοιπόν, βοήθησε τότε πολλά παιδιά να αντιμετωπίσουν εν μέρει το μετατραυματικό σοκ και να ξεπεράσουν κάποιες φοβίες τους, μιας και παρουσιάζει το βάρβαρο αυτό φυσικό φαινόμενο μέσα από μία παραμυθένια και ανέμελη σκοπιά, δείχνοντας πως στο τέλος όλα φτιάχνονται και πως η ζωή -άλλοτε εύκολα άλλοτε δύσκολα- συνεχίζεται!

Τέλος, κλείνοντας το κομμάτι της ανάλυσης, αξίζει να αναφερθεί πως το Ponyo, αν και παρουσιάζει μία τεράστια φυσική καταστροφή, δεν είναι σκοτεινό ή μελαγχολικό όπως τα υπόλοιπα φιλμ του Hayao Miyazaki. Μέχρι και οι πιο παιδικές του ταινίες, όπως το My Neighbor Totoro, έχουν μία αξιοσημείωτη δόση μελαγχολίας, σε αντίθεση με αυτή, η οποία είναι αισιόδοξη και γλυκιά καθόλη τη διάρκεια. Θα παρατηρήσει κάποιος πως στο φιλμ αυτό, δεν υπάρχει ‘κακός’. Υπάρχουν πολλοί χαρακτήρες που εξυπηρετούν κάποιο σκοπό και η δυναμική τους αλλάζει ανάλογα με τις συνθήκες. Ο Fujimoto για παράδειγμα, δεν είναι παρά ένας πατέρας που ανησυχεί για τη κόρη του. Ενώ το τσουνάμι -που εν άγνοιά του προκαλεί- σοκάρει, δεν αποτελεί τη μεγάλη κλιμάκωση της ιστορίας. Όλη η δράση καταλήγει να εκτονωθεί μέσω του διαλόγου, ενώ ο πρωταγωνιστής καλείται να κάνει μία καθοριστική επιλογή, παραμερίζοντας έτσι τα κλασικά πρότυπα για το ‘στήσιμο’ μίας ταινίας. Άλλωστε, ο Miyazaki τείνει να είναι μινιμαλιστής στο λόγο του και εκτιμά τις γαλήνιες, ήσυχες, ‘ma’ στιγμές.

Artwork
To φόντο στο Ponyo δεν είναι απόλυτα ρεαλιστικό και δημιουργημένο με νερομπογιές, όπως συνηθίζει το Studio Ghibli. Αντιθέτως, είναι ένα συνονθύλευμα χρωματιστών μολυβιών και μαρκαδόρων. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης, ασχολήθηκε ενεργά με το σχεδιασμό και τη ζωγραφική των τοπίων, ιδιαίτερα όσον αφορά τη θάλασσα και τα κύματα.

Η μουσική είναι δημιούργημα του αγαπημένου μου Joe Hisaishi, ο οποίος έχει επιμεληθεί τα περισσότερα soundtrack του Ghibli, και δε θα μπορούσε παρά να είναι εξαιρετική!

Όσον αφορά το voice acting, αποδίδεται με γλαφυρότητα μέσω ταλαντούχων ηθοποιών, όπως οι: Rumi Hiiragi Spirited Away, George Tokoro και Tomoko Yamaguchi.

Facts
1) Το όνομα Ponyo’ είναι βασισμένο στην ιδέα του Miyazaki, σχετικά με το τι ήχο κάνει κάτι απαλό και squishy όταν το ζουλάς.
2) Η παραθαλάσσια πόλη είναι εμπνευσμένη από τη Tomonoura, η οποία βρίσκεται στο Setonaikai National Park της Ιαπωνίας και διέμενε ο σκηνοθέτης το 2005.
3) Ο χαρακτήρας του Sosuke είναι βασισμένος στον Goro Miyazaki, γιο του Hayao, όταν εκείνος ήταν πέντε ετών.
4) Το όνομα Sosuke είναι εμπνευσμένο από τον συνονόματο ήρωα του βιβλίου The Gate, από το συγγραφέα Natsume Soseki.
5) To όνομα του πλοίου στο οποίο βρίσκεται ο πατέρας του Sosuke, εν ονόματι Koganei, αναφέρεται στη τοποθεσία του Studio Ghibli.
6) Ο Miyazaki σκόπευε να δημιουργήσει ένα sequel για το Ponyo, αλλά ο παραγωγός Toshio Suzuki τον έπεισε να φτιάξει το The Wind Rises αντί αυτού.
Για περισσότερα ενδιαφέροντα facts γύρω από το Ponyo, καθώς και άλλες ταινίες του Studio Ghibli, μπορείτε να ρίξετε μία ματιά ΕΔΩ!

Closure
To Ponyo είναι μία ιδιάζουσα αλληγορία για την ανισορροπία που υπάρχει παντού γύρω μας. Παρόλα αυτά, η ιστορία παρουσιάζεται απλά και κατανοητά, αποφεύγοντας ανούσιες βουτιές στο σκοτάδι, όντας έτσι κατάλληλη για ένα παιδικό κοινό. Εκ πρώτης όψεως, ίσως να μη σας φανεί κάτι το ιδιαίτερο, αλλά θα σας κερδίσει το πείσμα της στο να μη διαχωρίζει το κόσμο ανάμεσα σε καλούς και κακούς, όμορφους και άσχημους, νέους και ηλικιωμένους. Αποπνέει μία υπέροχη αίσθηση ελευθερίας.
Στο δεύτερο μέρος της ανάλυσης του Ponyo θα γίνει αναφορά στη (πολύ) σκοτεινή θεωρία που υπάρχει πίσω από τη ταινία!

Σοφία Ευαγγελίδου

More Stories
ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ SOLO TRAVELERS